Is tijd een issue?

Druk, druk, druk…. Ondernemers hebben het altijd druk. Dat blijkt niet alleen uit onderzoek, maar ga naar een netwerkbijeenkomst en je hoort niet anders. De drukte komt door heel veel activiteiten die deze mannen en vrouwen uitvoeren, maar ook door de meer emotionele kant. (meer…)

Het definiëren van ondernemersgeluk

Alleen al het uitspreken van het woord ‘geluk’ maakt dat mensen gaan glimlachen. Iedereen wil graag gelukkig zijn en in Nederland lukt ons dat heel goed. Nederlanders behoren namelijk tot de meest gelukkige mensen op deze aardbol. We veroverden als inwoners van dit land samen plek 4 op de wereldranglijst in het World Happiness Report[1]!

(meer…)

Hoe zorg je voor een klankbord?

Niet ieder bedrijf is verplicht om een Raad van Commissarissen te hebben. Zijn er alternatieven om voor gezonde ruggespraak te zorgen?

In grote bedrijven als Shell en Philips is het gemeengoed dat er commissarissen over de vloer komen. Dat zijn deze bedrijven ook verplicht vanwege de omvang van hun eigen vermogen, de aanwezigheid van een ondernemingsraad (OR) en het aantal medewerkers (tenminste 100 in Nederland).

Deze bedrijven kennen dan ook een Raad van Commissarissen. De raad heeft wettelijk de taak om toezicht te houden op de onderneming en haar bestuurders, zowel de benoeming als de schorsing en ontslag van bestuurders te regelen, de jaarrekening vast te stellen en bepaalde besluiten goed te keuren. De commissarissen hebben dan ook een belangrijke stem in de organisatie.

Veruit het grootste deel van de Nederlandse bedrijven valt niet onder deze verplichting en zij hoeven dus geen commissarissen aan te stellen. Voor veel ondernemers voelt dit als een welkome ontheffing. Toch is het ook voor deze bedrijven van belang om te zorgen voor iemand van buiten die af en toe over de schouder meekijkt. Een persoon die tevens als klankbord kan dienen voor bepaalde vraagstukken of het bespreken van nieuwe ideeën. Juist de ondernemer binnen de kleinere bedrijven staat er veelal alleen voor. De accountant helpt hem of haar bij financiële aangelegenheden, maar er kunnen zich ook commerciële of bijvoorbeeld persoonlijke vraagstukken voordoen die hij of zij liever met een andere vertrouwenspersoon bespreekt.

Wie zou zo’n vertrouwenspersoon kunnen zijn? Te denken valt aan een ondernemerscoach, mentor of commisseur (informele commissaris). Ze zijn vaak zelf ondernemer en brengen de expertise in vanuit zijn of haar eigen ervaring. Alle drie kennen ze geen formele bevoegdheid en hebben ze dus geen formele stem in het bedrijf. Periodiek kunnen ze worden ingeschakeld om te sparren over de diverse bedrijfsaangelegenheden. Juist omdat zij van buiten komen, kunnen ze op een breed terrein van gedachten wisselen met de ondernemer.

Een aantal belangrijke afwegingen:

  • Met de ondernemerscoach, mentor of commisseur kunnen zaken worden besproken die niet voor de oren van de leden van de onderneming zijn bestemd.
  • De externe heeft geen belang in de onderneming en is dus écht onafhankelijk.
  • Een kijk in je keuken door een externe partij kan je veel nieuwe ideeën en inzichten opleveren.
  • Iedere externe brengt op een gewenst tijdstip specifieke ervaring, expertise en een eigen netwerk in.
  • Een goede coach, mentor of commisseur kan door het stellen van de juiste vragen heel kritisch en dus ook confronterend zijn.
  • De inzet van een externe kost al gauw € 100 per uur. Het is een kostenpost waar niet direct een hogere omzet tegenover staat. Indirect zal er echter wel sprake zijn van financieel gewin, omdat betere en mogelijk snellere beslissingen kunnen vallen.

Tijd om de inzet van een een ondernemerscoach, mentor of commisseur te overwegen!

Vrouwelijke ondernemer, laat je zien!

Het is in Nederland ‘not done’ om met je hoofd boven het maaiveld uit te steken. Het adagium is ‘doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’. Als ondernemer echter kom je daar niet al te ver mee en zul je je zichtbaar moeten maken.

Vooral als zzp’er zul je jezelf als ondernemer moeten laten zien. Jij bent tenslotte je eigen visitekaartje en de potentiële klant zal jou als persoon moeten (h)erkennen. Je zichtbaarheid kun je vergroten door regelmatig op een podium te verschijnen of met een interview in een vakblad te staan. Dat is voor veel vrouwelijke ondernemers een brug te ver. Zij blijven liever wat meer in de luwte en steken hun hoofd niet snel boven het maaiveld uit. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben met de hogere faalangst en de lagere perceptie van hun eigen kwaliteiten in vergelijking met hun mannelijke collega’s (bron: Global Entrepreneurship Monitor 2012 Women’s Report). Een wereldwijd fenomeen bij vrouwelijke ondernemers wat hen in de weg zit bij het verkrijgen van zichtbaarheid.

We krijgen door het ontbreken van deze zichtbaarheid een vertekend beeld van ondernemerschap. Als ik bij een presentatie vraag naar voorbeelden van ondernemers dan worden er alleen namen van blanke mannen op leeftijd genoemd. Het ondernemerslandschap is echter veel diverser met circa eenderde van de ondernemers in Nederland die vrouw is. Het zou goed zijn ook in de media een gevarieerder beeld te verschaffen van ondernemerschap zodat ‘nieuwe’ en bestaande ondernemers zich kunnen identificeren met eigen rolmodellen. Enerzijds zou het wenselijk zijn als journalisten en organisatoren van congressen meer vrouwelijke ondernemers op hun shortlist plaatsen. Een ‘excuus’ als “ze zijn niet te vinden”, is verre van de waarheid, want ze zijn er wel degelijk. Anderzijds wil ik ook de vrouwelijke ondernemers oproepen er zelf iets aan te doen.

Iedere ondernemer heeft een verhaal te vertellen en beschikt over een unieke mix van passie, kwaliteiten, kennis en ervaring. Als je deze unieke krachten combineert met je bedrijfsverhaal dan sta je sterk in je schoenen om jezelf als ondernemer te profileren. Je wilt dit verhaal dan toch tegen iedereen met verve verkondigen?! Dat klinkt eenvoudig en eigenlijk is het dat ook. Zelf sta ik op vele podia en over de media aandacht, zowel televisie, radio als de geschreven media, heb ik niets te klagen. Ook bij mij stonden beren op de weg die vertegenwoordigers waren van mijn gedachten, zoals “kan ik dat wel?” en “stel dat het niet lukt… “. Hele oprechte gedachten, alleen heb je zelf de keuze wat je er mee doet. Ze uitdagen en denken “natuurlijk kan ik dat wel, ze vragen me toch niet voor niets” en “wat is het ergste wat me kan overkomen?” brengt je een stap voorwaarts.

Je komt dan tot de ontdekking dat je veel in huis hebt en wel degelijk iets te vertellen hebt. Bovendien zorg je zelf voor de voorbereiding en die is écht het halve werk. Een presentatie voor op het podium kun je tot in de puntjes voorbereiden en oefenen. De vragen van een journalist kun je bedenken en er ook de antwoorden van tevoren bij opstellen. Veel mogelijke obstructies kun je bedenken, zoals het op tijd checken van de technische installatie voor je presentatie of het inhuren van een fotograaf voor rechtenvrije, professionele foto’s voor bij een interview. Je zult zien dat dat podium echt niet zo eng is als het er uit ziet en de journalist vaak ook een zzp’er is die net als jij zijn vak uitoefent. Stapje voor stapje ga je dan net als ik het plezier ontdekken van het uitdragen van je verhaal en het inspireren van anderen met jouw passie.

Ondernemen in oorlogsgebied

Ook in tijden van oorlog en onzekerheid gaat ondernemerschap door. Tamara Myatt (American University of Afghanistan) woonde in Afghanistan en interviewde diverse vrouwelijke ondernemers gedurende langere tijd over ondernemen in oorlogsgebied.

Afghanistan is een land dat we al vele decennia kennen van de televisiebeelden waarbij oorlog de boventoon voert. Voor de inwoners van dit bergachtige land is geweld de realiteit van alle dag. Velen zijn dan ook getraumatiseerd, maar ze kunnen niet bij de pakken neer gaan zetten. Er moet inkomen worden gegenereerd om überhaupt te overleven. Ondernemerschap biedt de optie om geld te verdienen, zeker voor mensen die geen opleiding hebben kunnen volgen, veelal vrouwen. Het runnen van een eigen bedrijf geeft vrouwen de mogelijkheid om economisch onafhankelijk te zijn en daarmee een beter leven voor het gezin en familie te kunnen realiseren.

Kansen en bedreigingen

Maar hoe kun je nu in een oorlogsgebied je bedrijf opstarten of zelfs uitbreiden? Het idee dat je letterlijk tussen de bommen door je goederen verkoopt, is bizar en moeilijk voor te stellen. Maar het is de keiharde realiteit voor vrouwelijke ondernemers in Afghanistan. Ze ervaren hele hordes ‘beren op de weg’, maar tegelijkertijd zien ze kansen. De belemmeringen zijn zeer divers van aard, zoals financieel (toegang tot kapitaal), organisatorisch (het vinden van bedrijfsondersteuning), cultureel (traditionele door mannen gedomineerde cultuur), verkooptechnisch (toegang tot markten/afzetgebieden, verkrijgbaarheid van grondstoffen en halffabrikaten) en persoonlijk (kennis, vaardigheden). Als ze zich uit het veld zouden laten slaan door dergelijke obstakels, zouden ze niets kunnen uitrichten, dus de focus ligt op het ontdekken van de kansen binnen ondernemerschap. Afghanistan biedt dergelijke kansen ook, zoals een grote afzetmarkt, een shift naar stimulering van vrouwelijk ondernemerschap middels diverse programma’s, een sterke arbeidsmarkt, support van de internationale gemeenschap en zwakke instituties. Dat laatste klinkt raar, maar het kan een voordeel zijn indien dit betekent dat instituties zich minder met bedrijven bemoeien hetgeen innovatie stimuleert.

Tips en aanbevelingen

Uit alle ervaringen van Afghaanse vrouwelijke ondernemers kunnen we een aantal tips destilleren voor ondernemers in conflictgebieden, te weten:

  • heb vertrouwen en zet door
  • wees visionair, ontwikkel je ondernemersvaardigheden en blijf actief je bedrijf ontwikkelen
  • bouw je netwerk en relaties verder uit en werk daarbij samen met mannen
  • verzeker je van steun uit de ‘community’ en als je succesvol wilt zijn, zorg er dan voor dat je een ‘social entrepreneur’ bent
  • focus op winst en ga op zoek naar nieuwe markten en kansen
  • richt je op kwaliteit en omarm technologie
  • begin klein en wees geduldig…

Kijkend naar deze tips van de Afghaanse vrouwelijke ondernemers dan zijn het niet alleen aanbevelingen voor ondernemers in conflictgebieden, maar het zijn juist universele suggesties. Visionair zijn en jezelf en je bedrijf blijven ontwikkelen, is iets van alle tijden en van alle lokaties, of je nu onderneemt in Afghanistan of Nederland.

De competenties die nodig zijn om succesvol te worden als ondernemer zijn ook hetzelfde – zelfvertrouwen, visie, marktgerichtheid, netwerken – alleen verschilt de omvang en de invulling ervan. Succesvolle Afghaanse vrouwelijke ondernemers moeten nog veel meer dan in Nederland sterk zijn in netwerken (vooral binnen stammen en religieuze groeperingen) en ontvankelijkheid voor (markt)informatie tonen, maar ook bereid zijn tot het nemen van (grotere) risico’s en enorm gedreven en gemotiveerd zijn om door te zetten als het tegen zit. En het zit regelmatig tegen, want van het ene op het andere moment kan je winkel of opslagruimte weggevaagd zijn en moet je op zoek – met alle gevaren van dien! – naar een nieuwe lokatie en nieuwe producten. Vrouwen werken hierbij veel samen met mannen die wel kunnen reizen en zichtbaar kunnen zijn. Doorzettingsvermogen, moed en een enorme veerkracht zijn cruciaal om je staande te houden als ondernemer in oorlogsgebied. Hun voorbeeld kan ondernemers in Nederland wellicht motiveren om door te zetten als het even tegen zit…

Sta je er alleen voor als ondernemer?

Ondernemers kiezen voor ondernemerschap voornamelijk vanwege de autonomie en vrijheid. Dat klinkt als een prachtige optie. De keerzijde van het zelfstandige bestaan is dat de ondernemer alleen voor bepaalde keuzen staat. Ondanks dat ondernemers worden omringd door anderen – medewerkers, klanten, adviseurs – is het de vraag of ze zich al dan niet geïsoleerd voelen. In de wetenschappelijke wereld wordt amper onderzoek gedaan naar dit fenomeen. Uit een onderzoek van Boyd en Gumpert dat stamt uit 1983[1] komt naar voren dat meer dan de helft van de ondernemers uit hun steekproef een terugkerend gevoel van eenzaamheid ervaarden.

Op dit onderzoek inhakend is onlangs een korte vragenlijst verzonden die is ingevuld door bijna zestig ondernemers. Hieruit komt naar voren dat de ondernemers uit de steekproef het niet emotioneel zwaar vinden om ondernemer te zijn. Net als in het wetenschappelijk onderzoek geeft de helft van de respondenten wel aan dat hij of zij zich wel eens eenzaam voelt als ondernemer. Echter, de ondernemers – waarvan 80% in de steekproef werkt zonder personeel – hebben niet het gevoel dat ze er alleen voor staan. Ze hebben mensen om zich heen verzameld waarmee ze onder werktijd een praatje kunnen maken, waarmee ze kunnen sparren óf ze hebben contact met anderen door de aard van het werk.

Verschillen tussen mannen en vrouwen zijn over het algemeen klein. Wat opvallend is, is dat vrouwen eerder het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan als ondernemer en ze voelen zich wat vaker eenzaam. Daarentegen delen vrouwen hun zorgen als ondernemer wel vaker met anderen dan dat mannen dat doen. Om te kunnen sparren over het werk als ondernemer worden diverse middelen ingezet. Ondernemers hebben daarbij een voorkeur voor offline zakelijke netwerkbijeenkomsten én voor zakenpartners om mee te klankborden. Vrouwen neigen wat meer nog naar familie en/of vrienden dan hun mannelijke collega’s. Middelen als social media en online netwerken worden veel minder ingezet door de ondernemers uit de steekproef. De conclusie uit het onderzoek is dan ook dat ondernemers dus vooral ‘live’ mensen opzoeken om te praten over het ondernemerschap en wat ze daarin tegenkomen.

De uitkomsten herken ik vanuit mijn werk als ondernemersadviseur. Ondernemers kunnen online alle informatie vinden over aspecten van het ondernemerschap, maar ze nemen niet de tijd om alles te lezen. Het liefst hebben ondernemers direct de voor hén relevante info in hapklare brokken. Maar het gaat natuurlijk niet alleen om relevante informatie voor het bedrijf, ondernemers willen graag ervaringen met elkaar delen. Ze zijn nieuwsgierig naar hoe andere ondernemers keuzen maken en waarom ze bijvoorbeeld hebben gekozen voor een bepaalde strategie. Als sociale wezens vinden we het prettig om daarover persoonlijk met elkaar te sparren. Daar komt nog bij dat iedere ondernemer het gevoel heeft dat zijn of haar situatie verschillend is van anderen. Dat klopt gezien de uniciteit van de persoon waardoor ieder bedrijf een eigen signatuur krijgt. Persoonlijke gesprekken helpen een ondernemer dus verder in zijn zoektocht naar oplossingen, naar nieuwe ideeën en netwerken die voor hem of haar werken. Een digitale expert is daarvoor geen substituut.

 

[1] Boyd, D.P., & Gumpert, D.E. (1983). Coping with entrepreneurial stress. Harvard Business Review, March April, 44-64.